LUẬT SỬA ĐỔI LUẬT HẢI QUAN 2026 (Luật số 11/2026/QH16): NHỮNG ĐIỂM MỚI DOANH NGHIỆP XUẤT NHẬP KHẨU CẦN BIẾT

Luật số 11/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan được Quốc hội thông qua ngày 23/08/2026, mang đến nhiều thay đổi đáng chú ý liên quan đến thủ tục hải quan điện tử, kiểm tra giám sát hải quan, quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ, hàng hóa trên nền tảng thương mại điện tử và kiểm tra sau thông quan.

Luật có hiệu lực từ 01/03/2027. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động cập nhật các quy định mới để chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu và quy trình khai báo phù hợp.

1. Luật sửa đổi Luật Hải quan 2026 là gì?

Luật số 11/2026/QH16 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XVI, Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất thông qua n23/8/2026.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 54/2014/QH13 và các luật đã được sửa đổi, bổ sung trước đó.

Một trong những định hướng đáng chú ý của Luật lần này là tăng cường ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ trong hoạt động hải quan.

Thời điểm Luật Hải quan sửa đổi 2026 có hiệu lực: 01/3/2027.

Do đó, doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần có kế hoạch rà soát và chuẩn bị trước khi các quy định mới chính thức được áp dụng.

2. Bổ sung quy định về hàng hóa xuất nhập khẩu trên nền tảng thương mại điện tử

Luật bổ sung Điều 16a – Kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử.

- Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện thủ tục hải quan và chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan.

- Tổ chức, cá nhân tại Việt Nam mua, bán hàng hóa với nước ngoài qua nền tảng thương mại điện tử phải thực hiện định danh, xác thực dữ liệu theo quy định.

- Chủ quản nền tảng thương mại điện tử có trách nhiệm kết nối với hệ thống xử lý dữ liệu thương mại điện tử của cơ quan hải quan khi thực hiện định danh, xác thực điện tử.

- Các chủ thể liên quan như chủ quản nền tảng thương mại điện tử, doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan, doanh nghiệp vận chuyển hoặc đại lý của doanh nghiệp vận chuyển cũng có trách nhiệm cung cấp thông tin liên quan đến hàng hóa cho cơ quan hải quan.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Quy định mới cho thấy hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới sẽ ngày càng được quản lý chặt chẽ hơn về dữ liệu và thông tin hàng hóa.

Doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu qua các nền tảng thương mại điện tử cần đặc biệt chú ý đến:

- Thông tin người mua, người bán;
- Thông tin hàng hóa;
- Dữ liệu giao dịch;
- Hồ sơ hải quan;
- Thông tin vận chuyển;
- Việc kết nối và cung cấp dữ liệu theo yêu cầu của cơ quan quản lý.

3. Tăng cường quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ trong hoạt động hải quan

Luật sửa đổi bổ sung Điều 17 – Quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan.

- Cơ quan hải quan thực hiện quản lý rủi ro thông qua việc thu thập, xử lý thông tin, dữ liệu hải quan; phân tích, đối soát, kiểm tra thông tin và xây dựng, quản lý hồ sơ rủi ro, hồ sơ trọng điểm.

- Cơ quan hải quan có thể ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo để thực hiện quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan.

Bổ sung cơ chế quản lý tuân thủ

Luật đồng thời bổ sung Điều 17a – Quản lý tuân thủ trong quản lý hải quan.

Cơ quan hải quan thực hiện quản lý tuân thủ thông qua:

- Thu thập và xử lý thông tin, dữ liệu hải quan;
- Xây dựng hồ sơ tuân thủ;
- Giám sát, đánh giá tình hình tuân thủ;
- Tổ chức các biện pháp hỗ trợ người khai hải quan tuân thủ pháp luật;
- Áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp với mức độ tuân thủ.

LƯU Ý: Người khai hải quan tuân thủ pháp luật được xem xét ưu tiên thực hiện thủ tục hải quan, miễn hoặc giảm mức độ kiểm tra, giám sát hải quan, kiểm tra sau thông quan và các hoạt động nghiệp vụ khác theo quy định.

Đây là điểm doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần đặc biệt quan tâm, bởi việc tuân thủ tốt quy định hải quan có thể ảnh hưởng trực tiếp đến cách cơ quan hải quan áp dụng các biện pháp quản lý đối với doanh nghiệp.

4. Thay đổi quy định về hồ sơ hải quan

Luật sửa đổi Điều 24 – Hồ sơ hải quan.

Hồ sơ hải quan bao gồm:

- Tờ khai hải quan hoặc chứng từ thay thế tờ khai hải quan;
- Chứng từ có liên quan.

Tùy từng trường hợp, người khai hải quan có thể phải nộp hoặc xuất trình các chứng từ như:

- Hợp đồng mua bán hàng hóa;
- Hóa đơn thương mại;
- Chứng từ vận tải;
- Chứng từ chứng nhận xuất xứ hàng hóa;
- Giấy phép xuất khẩu, nhập khẩu;
- Văn bản thông báo kết quả kiểm tra chuyên ngành;
- Các chứng từ liên quan khác theo quy định.

CHÚ Ý: Tờ khai hải quan và các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan được thực hiện dưới dạng thông điệp dữ liệu điện tử hoặc chứng từ giấy theo quy định.

Hồ sơ có thể được nộp, xuất trình thông qua hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan hoặc tại trụ sở cơ quan hải quan.

Xem thêm: DỊCH VỤ TƯ VẤN VÀ LÀM C/O UY TÍN NHANH CHÓNG

5. Thời hạn nộp hồ sơ hải quan có thay đổi

Theo Điều 25 được sửa đổi:

*Đối với hàng hóa xuất khẩu

- Đối với hàng hóa xuất khẩu đã tập kết tại địa điểm người khai hải quan thông báo và chậm nhất là 04 giờ trước khi phương tiện vận tải xuất cảnh, hồ sơ hải quan phải được nộp theo quy định.
- Đối với hàng hóa xuất khẩu gửi bằng dịch vụ chuyển phát nhanh, hồ sơ được nộp chậm nhất 02 giờ trước khi phương tiện vận tải xuất cảnh.

*Đối với hàng hóa nhập khẩu

- Hồ sơ hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu được nộp trước ngày hàng hóa đến cửa khẩu hoặc trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hàng hóa đến cửa khẩu.
- Doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị chứng từ và dữ liệu trước thời điểm hàng đến/xuất cảnh để hạn chế phát sinh trong quá trình làm thủ tục.

6. Bổ sung quy định về khai bổ sung

Luật sửa đổi quy định về việc người khai hải quan được thực hiện khai bổ sung trong một số trường hợp.

- Đối với hàng hóa đang làm thủ tục hải quan, việc khai bổ sung được thực hiện trước thời điểm cơ quan hải quan thông báo việc kiểm tra hải quan.

- Đối với hàng hóa đã được thông quan, người khai hải quan được khai bổ sung trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày thông quan và trước thời điểm cơ quan hải quan quyết định kiểm tra sau thông quan, thanh tra hoặc kiểm tra đối với hàng hóa đã thông quan, trừ một số trường hợp được quy định cụ thể.

Đây là nội dung doanh nghiệp cần lưu ý khi phát hiện sai sót trong quá trình khai báo.

Xem thêm:

DỊCH VỤ KHAI HẢI QUAN TẠI NỘI BÀI, HÀ NỘI

DỊCH VỤ KHAI HẢI QUAN TẠI HẢI PHÒNG

DỊCH VỤ KHAI HẢI QUAN TẠI TÂN SƠN NHẤT

DỊCH VỤ KHAI HẢI QUAN TẠI CÁT LÁI, HCM

7. Thay đổi quy định về kho ngoại quan và địa điểm thu gom hàng lẻ

Luật sửa đổi tên và nội dung Mục 5 Chương III, tập trung vào: Kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa tại kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ, địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế, địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Theo quy định mới:

- Hàng hóa tại kho ngoại quan
- Hàng hóa gửi tại kho ngoại quan được lưu giữ trong thời gian không quá 24 tháng kể từ ngày được đưa vào kho.
- Hàng hóa tại địa điểm thu gom hàng lẻ
- Hàng hóa được lưu giữ tại địa điểm thu gom hàng lẻ trong thời gian không quá 180 ngày kể từ ngày được đưa vào địa điểm thu gom hàng lẻ.
- Hàng hóa tại địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế
- Hàng hóa bán tại địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế chịu sự kiểm tra, giám sát hải quan cho đến khi hoàn thành thủ tục hải quan, được đưa ra khỏi khu vực hoặc được xử lý theo quy định.
- Thời gian lưu giữ hàng hóa tại địa điểm kinh doanh hàng miễn thuế không quá 24 tháng kể từ ngày hoàn thành thủ tục hải quan.

8. Tăng cường quản lý hàng hóa chịu sự giám sát hải quan

Luật sửa đổi Điều 64 và Điều 65 liên quan đến hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan.
Hàng hóa vận chuyển chịu sự giám sát hải quan bao gồm:

- Hàng hóa quá cảnh;

- Hàng hóa trung chuyển;

- Hàng hóa chuyển cửa khẩu.

Người khai hải quan phải vận chuyển hàng hóa đúng tuyến đường, đúng cửa khẩu và đúng thời hạn theo quy định.

Doanh nghiệp cần kiểm soát chặt chẽ hành trình vận chuyển đối với các lô hàng thuộc diện chịu sự giám sát hải quan để tránh phát sinh vi phạm.

9. Quy định mới về kiểm tra, giám sát hàng hóa liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ

Một nội dung quan trọng khác là việc sửa đổi các quy định về kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.

- Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ hoặc người được ủy quyền hợp pháp có thể đề nghị cơ quan hải quan kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.

- Thời hạn áp dụng biện pháp kiểm tra, giám sát đối với hàng hóa liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ là 02 năm kể từ ngày Hải quan khu vực chấp nhận đề nghị và có thể gia hạn thêm 02 năm, nhưng không quá thời hạn bảo hộ đối tượng quyền sở hữu trí tuệ theo quy định.

- Trong trường hợp phát hiện hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, cơ quan hải quan có thể thực hiện tạm dừng làm thủ tục hải quan theo điều kiện và trình tự được quy định.

10. Thay đổi đáng chú ý về kiểm tra sau thông quan

Luật sửa đổi Điều 77 – Kiểm tra sau thông quan.

Kiểm tra sau thông quan là hoạt động kiểm tra của cơ quan hải quan đối với hồ sơ hải quan, sổ kế toán, chứng từ kế toán và các tài liệu, dữ liệu có liên quan đến hàng hóa; đồng thời có thể kiểm tra thực tế hàng hóa trong trường hợp cần thiết và còn điều kiện sau khi hàng hóa đã được thông quan.

Hoạt động kiểm tra sau thông quan được thực hiện trên cơ sở:

- Quản lý rủi ro;
- Quản lý tuân thủ;
- Ứng dụng công nghệ thông tin.
- Thời gian kiểm tra sau thông quan

Theo quy định mới, kiểm tra sau thông quan được thực hiện trong thời gian tối đa 05 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan đến ngày ban hành quyết định kiểm tra sau thông quan.

Thẩm quyền quyết định kiểm tra sau thông quan cũng được quy định lại, trong đó Cục trưởng Cục Hải quan, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm tra sau thông quan có thẩm quyền quyết định trong phạm vi toàn quốc; Trưởng Hải quan khu vực quyết định kiểm tra trong địa bàn quản lý được phân công.

Thời hạn kiểm tra sau thông quan không quá 20 ngày kể từ ngày công bố quyết định kiểm tra; trường hợp phức tạp có thể được gia hạn một lần nhưng không quá 20 ngày.

11. Thay đổi hệ thống tổ chức và tên gọi của cơ quan hải quan

Luật cũng cập nhật, thay thế một số thuật ngữ liên quan đến hệ thống tổ chức của cơ quan hải quan.

Trong đó có các thay đổi từ:

• “Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan” thành “Cục trưởng Cục Hải quan”;
• “Tổng cục Hải quan” thành “Cục Hải quan”;
• “Cục Hải quan tỉnh, liên tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương” thành “Hải quan khu vực”;
• “Chi cục Hải quan, Đội Kiểm soát Hải quan và đơn vị tương đương” thành “Hải quan cửa khẩu, Hải quan ngoài cửa khẩu” trong các trường hợp tương ứng.

Luật bãi bỏ một số khoản, điều của Luật Hải quan hiện hành theo nội dung được quy định tại Điều 1 của Luật sửa đổi.

12. Một số thay đổi liên quan đến kiểm soát hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Luật sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật Sở hữu trí tuệ liên quan đến biện pháp kiểm soát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh.

-Cơ quan hải quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp kiểm soát hàng hóa liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ.

- Các biện pháp kiểm soát bao gồm trường hợp cơ quan hải quan chủ động thực hiện khi trong quá trình kiểm tra, giám sát và kiểm soát phát hiện căn cứ rõ ràng để nghi ngờ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh là hàng hóa giả mạo về sở hữu trí tuệ.

13. Điều khoản chuyển tiếp doanh nghiệp cần lưu ý

Luật quy định một số điều khoản chuyển tiếp đối với hàng hóa và hoạt động hải quan đang thực hiện trước thời điểm Luật có hiệu lực.

Đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng hóa xuất khẩu đã nhập kho bảo thuế còn tồn sau thời điểm Luật có hiệu lực, doanh nghiệp thực hiện theo quy định tại Luật Hải quan hiện hành trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày Luật này có hiệu lực.

Đối với hàng hóa đang lưu giữ tại kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ, cửa hàng miễn thuế... và một số trường hợp liên quan đến kiểm tra, giám sát, tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, Luật cũng quy định cơ chế chuyển tiếp tương ứng.

14. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chuẩn bị gì trước ngày 01/03/2027?

Từ những thay đổi trên, doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên chủ động rà soát:

1. Quy trình khai báo hải quan

Kiểm tra lại quy trình chuẩn bị hồ sơ, khai báo và lưu trữ chứng từ để phù hợp với yêu cầu mới.

2. Dữ liệu hàng hóa

Chuẩn hóa thông tin về hàng hóa, người mua, người bán, chứng từ và dữ liệu giao dịch, đặc biệt đối với doanh nghiệp kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử.

3. Mức độ tuân thủ

Doanh nghiệp nên chủ động kiểm tra các sai sót thường gặp trong quá trình khai báo, nộp thuế, quản lý chứng từ và thực hiện thủ tục hải quan.

4. Hồ sơ phục vụ kiểm tra sau thông quan

Cần lưu trữ đầy đủ hồ sơ hải quan, chứng từ kế toán, sổ sách và dữ liệu liên quan đến hàng hóa để có thể cung cấp khi cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra sau thông quan.

5. Hàng hóa tại kho ngoại quan và địa điểm thu gom hàng lẻ

Doanh nghiệp kinh doanh kho ngoại quan, địa điểm thu gom hàng lẻ và hàng miễn thuế cần rà soát thời hạn lưu giữ hàng hóa cũng như quy trình quản lý, giám sát.

15. EZ SHIPPING – Tư vấn thủ tục hải quan và logistics xuất nhập khẩu

Các quy định mới của Luật Hải quan 2026 sẽ tác động trực tiếp đến hoạt động khai báo, kiểm tra, giám sát và quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu của doanh nghiệp.

Với 14 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực logistics, khai báo hải quan và vận chuyển hàng hóa quốc tế, EZ SHIPPING LOGISTICS cung cấp giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp từ tư vấn thủ tục đến thực hiện khai báo và vận chuyển hàng hóa.

EZ SHIPPING cung cấp các dịch vụ:

• Dịch vụ khai báo hải quan
• Dịch vụ vận tải đường biển
• Dịch vụ vận tải hàng không
• Dịch vụ vận tải đường bộ
• Dịch vụ vận tải đường sắt
• Dịch vụ door-to-door
• Ủy thác xuất nhập khẩu
• Xin cấp C/O
• Giấy phép chuyên ngành
• Kho bãi
• Tư vấn chuỗi cung ứng

Doanh nghiệp đang có nhu cầu tư vấn thủ tục hải quan, khai báo xuất nhập khẩu hoặc vận chuyển hàng hóa quốc tế, hãy liên hệ EZ SHIPPING để được tư vấn phương án phù hợp.

============================

CÔNG TY TNHH TIẾP VẬN EZ SHIPPING

Hà Nội: P601, Tòa nhà Thanh Hà, Khu CC2, Khu ĐTM Bắc Linh Đàm, Phường Định Công, TP. Hà Nội

 Whatsapp/Wechat/Zalo: Ms. Emily – 0962 443 088

 Email: cus@ezshipping.vn

HCM: Số 54, đường C1, Phường 13, Quận Tân Bình, TP. HCM

 Whatsapp/Wechat/Zalo: Ms. Tina – 0866 129 268

 Email: cus10@ezshipping.vn

Website: www.ezshipping.vn